ضمادهايى هم براى رسانيدن ورم استعمال مىشود ، مانند : ضماد گياه ساهر « 1 » ( شاهتره - نسخه ) . چكانيدن روغن بادام در گوش نيز مفيد است . اگر ديدى كه ورم نمىرسد و سفت است ، بايد گوگرد با دارو مخلوط كنى ! اگر ورم رسيد كوشش كن كه بتركد . براى اين منظور غرغره‌هايى را تجويز كن كه هم تر كننده و هم نرم‌كننده باشند ، از قبيل داروهاى تندمزاج ، با شير . اگر ورم آشكار است و تركيدنش به درازا كشيد مىتوان نشتر استعمال كرد . داروهاى معتدل و تركانندهء ورم : آب‌پز انجير و شنبليله ، خرما ، آب‌پز عدس با گل ، رب سوسن ، بزر گياه مرو ، و بعدا به تدريج داروهاى قوىتر مانند : رب توت آميخته با بورك و كتيرا ، بزر گياه مرو حل‌شده در شير بز ، روغنهاى گرمىبخش ، و به‌ويژه با عسل و سك . غرغره با عسلاب كه انجير و پونه و مرزنگوش و شبيت و نعناع و شيرين‌بيان و نمّام به‌طور مجموع يا انفرادى در آن جوشيده‌اند ، كوشنه به‌ويژه كوشنهء آبى بسيار نافع است . در مرحلهء نهايى ، براى پاكسازى و تركيدن : نطرون ( بورهء قرمز ) ، بورك ، صمغ انگدان ، مرّ ، فلفل ، گندبيدستر ، چلغوز پرستو ، چلغوز خروس ، با رب توت مادهء غرغره باشند . يا نشادر و عاقرقرحا و بزر اسپند ، خردل ، بزر ترب با آب و اسكنجبين . و همين داروها براى دميدن به گلو نيز استعمال مىشوند . پف كردن نشادر ، مايهء آسايش بيمار مىشود . اگر علت تماما پايين آمد ، شراب و حمام و پاشيدنيها را تجويز كن ! نسخهء مفيد براى مرحلهء نهايى : بيخ سوسن ( شيرين‌بيان - نسخه ) چهار جزء ، صمغ انگدان نيم جزء با افشرهء كلم ، يا آب غليظ انگور جمع شوند . علاج ورم بلغمى : چوبك مانندى سركج شده را كه پارچه بر آن پيچيده به گلو فرو كند و بر ورم بمالد كه رطوبت را از آن بركشد ، اگر ورم كهنه شده است ، صمغ انگدان و دارچين ، يا صمغ صنوبر و ايارج ( معجون مسهل و امثال آن ) استعمال شود ، حقنهء بسيار شديد مفيد است . داروى مفيد در هر وقت براى ورم خناق سودايى ، عبارت است از : مدفوع سفيد سگ و گرگ ، سگ را گرسنه كنند و فقط استخوان به وى مىدهند كه مدفوعش سفيد مىشود و زياد بوى گند ندارد . مدفوع انسان و به‌ويژه مدفوع كودك نيز در اين‌باره علاجى خوب است ، كه بايد كوشش كرد خوراك كودك يا بزرگسالان آن‌قدر باشد كه هضم مىشود . بهتر است كمى نان و لوبيا گرگى به وى داد و شراب كهنه بنوشد ، آنگاه مدفوعش را خشك كنند كه كمتر بوى بد مىدهد . اگر آرزو كرد كه چيز ديگرى با نان بخورد ، خوراك خوب كيموس گرم‌مزاج و معتدل مانند : گوشت مرغ و كبك و پاچهء بز باشد كه مدفوع حاصل از اين خوراكها زياد بدبو نيست .

--> ( 1 ) - ساهر : گياهى است كه بيشتر در گندم‌زارها رويد ، كوپك قره‌يروغى ( تحفه )